SMART/RAGUŽ&BARBARIĆ DESIGN

Brak je u modi 29.11.11.

U Hrvatskoj je 2005. bilo sklopljeno 22.138 brakova, što je za oko 15 tisuća manje nego 1971. kada je bilo sklopljeno 37.701 bračna zajednica. Pri tome se prosječna starost pri sklapanju braka povećava za oba spola kontinuirano. Tako je 1995. prosječna starost nevjeste za prvi brak bila 24,1 godinu, a mladoženje 27,5 godinu, dok je u 2005. prosječna starost nevjesta bila 26,3 godine, a mladoženje 29,3 godine.

Brak je društvena institucija kojom se regulira specifični odnos između dva ili više pojedinaca u svrhu zajedničkog života i/ili odgajanja potomstva. U većini današnjih zemalja reguliran je od strane države, ali se može u određenim slučajevima sklopiti i od strane određene vjerske zajednice. Ponekad ga je teško karakterizirati jer osim moralne, ima i pravni sadržaj, odnosno neki ga teoretičari tumače kao posebnu formu građanskopravnog ugovora.

Brak se, u ovom ili onom obliku, može naći u skoro svakom društvu. Najstariji historijski zapisi sugeriraju da se brak smatrao dijelom običaja, te odatle evoluirao u suvremene oblike regulirane pravom. Usprkos pokušaja antropologa da mu pronađu porijeklo (i testiraju hipotezu o primitivnom promiskuitetu), o tome ne postoji konsenzus.

Brak se u zapadnom društvu u pravilu shvaća kao monogamna zajednica, dok se u drugim dijelovima svijeta brak može pojaviti i kao poligamna institucija. Najčešći je slučaj u obliku poligonije (muškarac s nekoliko supruga), ali su neka društva znala tolerirati i poliandriju (ženu s nekoliko supružnika). U svim društvima se sve donedavno monogamni brak smatrao isključivo zajednicom različitog spola (muškarca i žene) sve dok se nije pojavio koncept istospolnog braka koji izaziva velike kontroverze.

Brak se kao institucija razvio u raznim kulturama prije početka pisane historije, što je stvorilo dosta poteškoća kasnijim teoretičarima koji pokušavaju objasniti njegov nastanak. Teorije koje su se razvile, u najvećoj mjeri temelje se na etnografskim podacima, odnosno istraživanjima komparativne antropologije među udaljenim i primitivnim narodima za čiji se način života vjeruje da je sličan načinu života prahistorijskih ljudi. Dio njih objašnjenje za nastanak braka pokušava pronaći u želji prahistorijskih zajednica da ograniče endemsko nasilje, kako među svojim muškim članovima koji su se stalno natjecali za seksualne usluge žena, tako i među samim prahistorijskim zajednicama, pri čemu se počelo trgovati ženama kao ekonomskim resursom i sredstvom za sklapanje širih saveza.

Za tako razvijene institucije braka je karakteristično da su skoro sve vrijeme bili prije svega regulirani običajima, da bi se tek naknadno ti običaji kodificirali u pisane zakone. Kao primjer može poslužiti Europa, gdje je "neformalnost" braka, odnosno njegovo temeljenje na lokalnim i, ponekad široko tumačenim običajima, bila pravilo sve do srednjeg vijeka otkada se pod uticajem kršćanske Crkve brak i njegovi oblici nastoje što je moguće više ujednačiti u skladu s temeljima kršćanskog nauka. Tako je Rimokatolička crkva tek nakon Tridentinskog sabora u XVI. stoljeću uvela pravilo da se brakovi priznaju jedino ako ih je sklopio, odnosno samim sklapanjem odobrio katolički svećenik.

Tu su praksu kasnije uvele i protestantske crkve. Dva stoljeća kasnije revolucionarna Francuska, u sklopu mjera sekularizacije, reguliranje braka oduzima Crkvi i prenosi na državu, čime je stvoren građanski brak, koji će postepeno biti uveden u sve zemlje zapadnog svijeta.

Za brak kao instituciju, u posljednjih nekoliko desetljeća je karakteristično da se u zapadnom svijetu, zbog istih socio-ekonomskih trendova koji se smatraju katalizatorom tzv. seksualne revolucije, našao pod udarom kritike kao "prevladana" i za nove okolnosti neadekvatna institucija.

Bilo kako bilo, uz ovaj zanimljiv prilog predstavljamo vam vizualni identitet svadbenog salona Smokvica iz Mostara. Želeći podcrtati funkcionalnost vizualizacije jedne svjetske civilizacijske tekovine kao što je brak, pribjegli smo jeziku univerzalne piktografije. Vratili smo se u najraniju prošlost naše tzv. zapadne civilizacije, u vrijeme ishodišta odnosa muškarca i žene. To nam je omogućilo da na krajnje jednostavan način dizajniramo efektnu, univerzalnu i prezentativnu koncepciju... za sva vremena.